---

Zapraszamy do współpracy z naszym biurem rachunkowym:

Biuro rachunkowe | Usługi księgowe | Łódź | Kontakt | 601-332-331

Prowadzenie: | Księgi handlowe | Książki przychodów i rozchodów | Ryczałt | Kadry | Płace | ZUS | CIT | PIT | VAT | KRS

---

---

Oświadczenie końcowe Misji MFW, Warszawa, 20 października 2004

Poprawa klimatu gospodarczego

Od czasu naszej ostatniej wizyty sześć miesięcy temu klimat gospodarczy w Polsce znacząco się poprawił.   Ożywienie gospodarcze jest silniejsze niż tego oczekiwano, podjęto odpowiednie kroki w odpowiedzi na szoki cenowe, postępują też reformy fiskalne i plany prywatyzacyjne.   Mimo, że nadal utrzymują się zjawiska negatywne – wysokie bezrobocie, wciąż niepewne dowody na wzrost nakładów na inwestycje oraz duży deficyt fiskalny zwiększający dług publiczny – to  wydaje się, że trendy nawet w tych obszarach ulęgają poprawie. Wybór polityki w tych korzystnych okolicznościach jest jasny: można wykorzystać tę okazję do pogłębienia zmian fiskalnych i strukturalnych, które są sprawą zasadniczą dla rozwoju Polski; albo też cykliczne wzmocnienie może prowadzić do samozadowolenia i braku działań, co przyćmi perspektywy wzrostu.  Podczas naszej wizyty w ciągu ostatniego tygodnia skupialiśmy się na najbliższych wyborach w zakresie polityki fiskalnej i pieniężnej.

Ożywienie gospodarcze

Widoczne jest ożywienie gospodarcze napędzane wzrostem eksportu, wspomaganego głęboką restrukturyzacją sektora prywatnego, wysoką konkurencyjność wobec zagranicy oraz akcesją z UE. Trend wzrostu PKB w latach 2004-2005 powinien osiągnąć poziom nieco powyżej 5 procent.  Niemniej, jeżeli prawidłowe są dane wskazujące na niezwyczajny przyrost zapasów na początku roku 2004, to prawdopodobne jest, że średnioroczne wskaźniki wzrostu PKB będą dość nierównomierne – około 5,5% w 2004 i około 4,75% w roku 2005.  Teza ta zakłada, że nastąpi przyspieszenie wzrostu nakładów na inwestycje – założenie to nadal cechuje znaczna niepewność – utrzymywał się będzie silny wzrost eksportu, a spożycie pozostanie na wysokim poziomie.  Ryzyka wpływające negatywnie na taki rozwój wydarzeń obejmują możliwości zahamowania reform fiskalnych, zwiększenie się niepewności politycznej bądź słabe ożywienie gospodarcze w UE.  Deficyt na rachunku obrotów bieżących prawdopodobnie pozostanie na poziomie 1,5 – 2,5% PKB.

Wyzwania dla polityki gospodarczej

Kształtowanie pomyślnych perspektyw gospodarczych wymaga polityki mającej na celu ochronę konkurencyjności, stworzenie przestrzeni dla znacznych inwestycji prywatnych oraz zapewnienie stabilności cen.   Wysokim priorytetem jest zredukowanie deficytu fiskalnego do poziomu, który ustabilizuje współczynnik długu publicznego do PKB przy ostrożnych szacunkach przyszłego wzrostu.  Równie ważne jest poprawienie  reakcji ze strony podażowej gospodarki poprzez prywatyzację i szereg reform w celu zwiększenia elastyczności rynku pracy.  Takie zmiany fiskalne i strukturalne, które zmniejszą potencjalne naciski inflacyjne, stworzą pewien zakres dla wspierającej wzrost polityki pieniężnej.           

Reforma fiskalna do dokończenia

Niezależnie od ostatnich postępów, reforma fiskalna nie została zakończona.  Plan Hausnera adresuje szereg znaczących problemów fiskalnych – w szczególności poprzez eliminację wypaczeń podatkowych, poprawę bodźców do pracy oraz zmniejszenie marnotrawstwa w wydatkach.  Ale kontynuowanie reform jest sprawą zasadniczą dla ustabilizowania długu publicznego na bezpiecznym poziomie i stworzenia przestrzeni dla reformy podatków i inwestycji w infrastrukturę.  Niektóre transfery społeczne, usztywnione poprzez mechanizm automatycznej rewaloryzacji, są nadal szczodre i niewłaściwie zaadresowane; system opieki zdrowotnej wymaga zmian, aby sprostać wymaganiom związanym ze starzeniem się społeczeństwa; wysoki klin podatkowy musi zostać obniżony, gdy dokonane zostaną odpowiednie redukcje wydatków; a stworzenie nowoczesnej infrastruktury będzie wymagało olbrzymich inwestycji publicznych, znacząco, ale nie w pełni, finansowanych z funduszy unijnych.

Wyzwania dla polityki pieniężnej

Ostatnie wstrząsy podażowe – wynikające ze wzrostu cen żywności, paliwa i wstąpienia do Unii Europejskiej – były wyzwaniem dla polityki pieniężnej.  RPP, poprzez podwyżki stop procentowych o 125 punktów bazowych od czerwca, dała wyraźny sygnał swojej determinacji do utrzymania stabilności cen.  Ponieważ w chwili obecnej największa część wstrząsów podażowych wygasa, uważamy, że takie podwyżki oraz wysokie bezrobocie zmniejszą wtórne skutki wstrząsu podażowego dla płac oraz, że niedawny wzrost kursu złotego dodatkowo ograniczy podwyżki cen. Dlatego, oczekujemy, że wskaźnik inflacji bazowej wróci do poziomu około 2,5% przed końcem 2005 roku.  Ponadto RPP musi być przygotowana na to, aby szybko zareagować na wypadek, gdyby wzrost cen paliw lub przyszłe naciski płacowe stały się większym zagrożeniem, brak oznak generalnego przyspieszenia podwyżek płac oznacza, że RPP będzie  miała do dyspozycji więcej czasu, aby ocenić trendy cenowe i płacowe, zanim podejmie decyzję w zakresie zmiany stóp procentowych.

Szoki podażowe, a polityka pieniężna

Podejmowanie działań w odpowiedzi na duże szoki podażowe przy równoczesnym ustalaniu modus operandi dla nowej RPP wywołało wiele pytań na temat procesów polityki pieniężnej.  Podtrzymujemy poparcie dla strategii celu inflacyjnego i z zadowoleniem odnotowujemy zwiększającą się rolę modeli służących do wyznaczania celu inflacyjnego i przychylnie odnosimy się do zwiększającej się roli modeli i ukierunkowanych na przyszłość wskaźników inflacyjnych przy podejmowaniu decyzji Rady.  Opublikowanie projekcji inflacyjnych NBP było ważnym krokiem zwiększenia przejrzystości polityki pieniężnej.  Niemniej, należy zająć się uzasadnionym zaniepokojeniem, wynikającym z zaskoczenia rynków ostatnimi decyzjami.   Z pewnością, element zaskoczenia jest prawie nieunikniony, gdy następują duże szoki cenowe, jednak minimalizowanie go pomaga wzmocnić rozumienie przez rynki celów RPP i obniża koszty osiągnięcia celów inflacyjnych.  W tym duchu, pomóc powinny na nowo podejmowane wysiłki zmierzające do koordynowania sygnałów przesyłanych na rynek przez organy zajmujące się polityką pieniężną oraz zapewnienie jasności komunikatów RPP – w tym publikowanie raz na kwartał projekcji uwzględniających ostatnie decyzje w zakresie stóp procentowych.            

Wzmocnienie sektora bankowego

Silne ożywienie gospodarcze oraz energiczna restrukturyzacja wzmocniły system bankowy.  Zwrot na kapitale oraz współczynnik wypłacalności banków komercyjnych znacząco się zwiększyły.  Zmniejszył się również udział kredytów nieregularnych, chociaż w części odzwierciedla to zmiany w systemie klasyfikowania kredytów.  I chociaż brak jest jeszcze danych koniecznych do przeprowadzenia pełnej oceny nowej klasyfikacji kredytów, jej dotychczasowy wpływ na rezerwy bankowe jest niewielki.  Ilość kredytów zaciąganych w walutach obcych spadła znacząco w pierwszej połowie roku.  Jest to niewątpliwie pozytywne, jednak przy wzrastających stopach procentowych w złotówkach oraz rosnącym kursie złotego, trend ten może znowu się odwrócić.  Organy nadzoru bankowego powinny dlatego nadal ściśle monitorować kredyty w walutach obcych i współpracować z bankami, aby zapewnić odpowiednią ocenę ryzyka.

Dwa priorytety

Ocenimy kierunki polityki strukturalnej podczas naszej corocznej misji konsultacyjnej wiosną 2005 roku, ale chcielibyśmy w tym miejscu wymienić dwa priorytety.   Po pierwsze, korzystna sytuacja gospodarcza oferuje doskonałą sposobność do ruszenia pełną parą z programem prywatyzacji. Długo odwlekana oferta publiczna Banku PKO BP jest ważnym krokiem ożywiającym sprzedaż aktywów państwowych i powinna ona wpłynąć korzystnie na rozwój sektora finansowego.  Po drugie, walka mająca na celu zmniejszenie bezrobocia będzie długa i ciężka, i nie można jej wygrać bez reformy rynku pracy.   Należy stworzyć miejsca pracy nie tylko dla bezrobotnych, ale również dla dużej liczby nowych osób wchodzących na rynek pracy, jak również osób ponownie dołączających do szeregów siły roboczej, a także tych, którzy odejdą z rolnictwa i sektora publicznego, gdzie jest znaczna nadwyżka zatrudnienia.  Walkę należy prowadzić na wielu frontach:  trzeba zwiększyć elastyczność rynku pracy, zmniejszyć czynniki demotywujące do podjęcia pracy, obniżyć klin podatkowy, poprawić poziom kwalifikacji i możliwości mobilności siły roboczej.

Cel – przyjęcie euro

Celem jednoczącym wszystkie te wybory w zakresie różnych polityk jest pełne determinacji zmierzanie w stronę przyjęcia euro.  Reformy, które są ciągle potrzebne do ukierunkowania gospodarki w stronę tego następnego kroku ku integracji europejskiej będą wymagające.  Ale niezależnie od scenariusza wydarzeń są one potrzebne do osiągnięcia silnego wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy.  Ich efekty zostaną dodatkowo wzmocnione przez zyski wynikające z handlu i inwestycji, które przyniesie przyjęcie euro.

---

[1] MFW monitoruje deficyt w ujęciu kasowym włączając wszystkie transfery do funduszy ubezpieczeń społecznych i wypłaty rekompensat.  Te same liczby w ujęciu ESA95 wynoszą odpowiednio 6,7 i 5,8% PKB za rok 2004 i 2005, wyłączając fundusze z drugiego filaru (OFE); oraz odpowiednio 5,2 i 4,1 % PKB za rok 2004 i 2005, włączając OFE.

Założenia MFW

Wytyczne polityki MFW

Wytyczne polityki prowadzonej przez MFW to przede wszystkim:

• popieranie międzynarodowej współpracy walutowej dzięki powołaniu stałej instytucji konsultacji i współpracy w dziedzinie międzynarodowych problemów walutowych;
• ułatwienie ekspansji i wzrostu handlu międzynarodowego, wzrostu zatrudnienia, utrzymywania realnych dochodów i zasobów produkcyjnych krajów członkowskich;
• popieranie stabilizacji kursów, utrzymywanie uporządkowanej wymiany między krajami członkowskimi, unikanie deprecjacji walut inspirowanej przez rywalizację;
• dążenie do stworzenia wielostronnego systemu płatności i rozliczeń transakcji bieżących oraz do eliminowania ograniczeń wymiany walutowej, hamujących rozwój handlu;
• dostarczanie członkom środków finansowych na określony okres i na odpowiednich warunkach, w celu wyrównania przejściowej nierównowagi bilansów płatniczych bez środków wywołujących zaburzenia w rozwoju tych krajów i gospodarki światowej;
• działanie w celu zmniejszenia czasu i wielkości nierównowagi bilansów płatniczych.

Funkcje

W celu realizacji wymienionych zadań MFW pełni cztery istotne funkcje:

• regulacyjną – polegającą na ustanawianiu norm i wzorców działania w sferze międzynarodowych stosunków finansowych;
• kredytową – przez dostarczenie krajom członkowskim dodatkowych źródeł finansowania w postaci różnych kredytów;
• konsultacyjną – przez usługi konsultacyjne i współpracę krajów członkowskich oraz jako forum wymiany doświadczeń między krajami w radzeniu sobie z problemami natury gospodarczej, m.in. plan Balcerowicza był konsultowany z ekspertem MFW prof. Jeffreyem Sachsem;
• kontrolną – polegającą na nadzorowaniu przez MFW uzgodnionych programów dostosowawczych i weryfikacji celów, na jakie przeznaczane są środki kredytowe.

Działalność

Podstawowa działalność MFW sprowadza się do udzielania państwom członkowskim kredytów dla wyrównania chwilowych zakłóceń równowagi ich bilansu płatniczego przez umożliwienie im zakupu waluty innego państwa członkowskiego za własną walutę. Kredyty są udzielane w ramach tzw. rachunku ogólnego oraz szeregu stałych i tymczasowych tzw. ułatwień kredytowych. Warunki kredytu uzyskiwanego w ramach poszczególnych systemów różnią się nieco od siebie. Po upływie terminu, na jaki udzielono kredytu, państwo powinno wykupić swą walutę z MFW za walutę wymienialną lub złoto.

Podstawowe kredyty udzielane są w ramach tzw. rachunku ogólnego, na podstawie dwóch głównych zasad: wzrost zasobów finansowych danego członka w MFW nie może być większy niż 25% rocznie, a w ogóle nie może przekroczyć 200%. Oznacza to, że państwo członkowskie może zaciągnąć kredyt w MFW w walucie innego członka w wysokości nie większej niż 125% jego udziału w kapitale zakładowym MFW, ponieważ 75% tego udziału wpłaca ono we własnej walucie.

Zakup waluty w ramach tzw. rachunku ogólnego dokonywany jest w ramach 5 transz (rezerwowej i 4 kredytowych), każdej w wysokości 25% udziału w MFW w dowolnej walucie. Jedynym warunkiem jest, by środki te były przeznaczone na potrzeby związane z równoważeniem ich bilansu płatniczego.

Krytyka MFW

Joseph Stiglitz

MFW poddał radykalnej krytyce w roku 2004 laureat Nagrody Nobla w ekonomii, Joseph Stiglitz.

Podstawowe elementy krytyki Stiglitza:

• MFW prezentuje jako fakty coś, co jest tylko ideologią (neoliberalną), a jako rodzaj prawdy nie podlegającej dyskusji – tezy, co do których trwa bardzo ostry spór w ekonomii i istnieją bardzo mocne dowody na stanowisko wręcz przeciwne.
• MFW postrzega światową gospodarkę wyłącznie z punktu widzenia specyficznego środowiska finansjery. Nawet jeśli nie wynika to ze złej woli podejmujących decyzje, są oni przekonani, że co jest dobre dla finansjery, jest dobre dla całej światowej gospodarki. Stiglitz podaje dowody, że tak nie jest.
• Wymuszanie na uzależnionych od pomocy MFW państwach liberalizacji rynków finansowych, nadmiernej dyscypliny budżetowej, nadmiernego wyczulenia na utrzymanie bardzo niskiego stopnia inflacji (kosztem innych, ważniejszych – zdaniem Stiglitza – czynników ekonomicznych) doprowadziło do upadku wielu gospodarek.
• Najlepiej rozwijają się kraje, które potrafiły się przeciwstawić naciskom MFW (Malezja, Chiny, Indie), a te, które ślepo go słuchały, zapłaciły za to katastrofą gospodarczą (Indonezja, Tajlandia, Argentyna i inne).
• Nieprzejrzystość i brak procedur demokratycznych w podejmowaniu decyzji przez MFW.
• Stosowanie podwójnych standardów – słabe państwa dostają bardzo rygorystyczne warunki do spełnienia, a np. Rosja nie wywiązuje się z niczego, przejada całą pomoc w procesach korupcyjnych i nadal tę pomoc otrzymuje.
• Niedopuszczanie do procesu decyzyjnego państw najbardziej zainteresowanych, czyli potrzebujących pomocy, a czasem wręcz monopolizacja procesu przez reprezentantów Departamentu Skarbu USA.
• Sprzeniewierzenie się ideom Keynesa, który wymyślił MFW. Keynes twierdził, że rynek z natury nie działa doskonale i zadaniem takiej instytucji jest pomoc w sytuacji, gdy rynek zawodzi i popada w recesję. MFW utrzymuje, że rynek zawsze działa doskonale i odmawia udzielenia pomocy państwom, które nie chcą zredukować swojej ingerencji w rynek^[7].

Davison Budhoo

W maju 1988 roku były pracownik Międzynarodowego Funduszu Walutowego, Davison Budhoo, opublikował list otwarty do jego prezesa Michela Camdesusa. W liście tym napisał: „Jaki potwór w nas tkwi, który każe nam posuwać się tak daleko w hańbie i wstydzie, że nie pozwala nam krzyczeć w proteście, jako istotom ludzkim i ludziom posiadającym sumienie? Od dnia dzisiejszego odmawiam zgody na cenzurę, narzuconą przez MFW nad naszą działalnością wobec Trzeciego Świata”.

W dalszej części Budhoo wylicza oskarżenia nt. dossier dotyczącego wysp Trynidad i Tobago na Antylach, nad którym pracował kilka lat: zarzuca on MFW manipulowanie danymi statystycznymi, fałszowanie danych, lansowanie kampanii dezinformacji i ośmieszania wyników gospodarki Trynidadu, a także wywieranie presji na rząd Trynidadu, aby ten zrezygnował z przestrzegania konstytucji, czyli z ochrony fundamentalnych praw obywateli oraz z utrzymania norm sprawiedliwości społecznej i ekonomicznej.

Księgowość Łódź. Wsparcie dla firm. Zapraszamy do kontaktu i współpracy:

Biuro rachunkowe | Usługi księgowe | Łódź | Kontakt | 601-332-331

Oferta: Księgi handlowe, Książki przychodów i rozchodów, Ryczałt, Kadry, Płace, ZUS, CIT, PIT, VAT, KRS.

Co mówią o nas klienci: